“AMA JOATEN ZAN EGUNERO PLAZARA, BERDURA SALTZEA”

"Ama joten zan egunero plazara, berdura saltzea"_2017

[Erregistro eta irudien baitako ikerketa-collage-a, Lupa Dokumentalen X. Mostra-ko erakusketa kolektiboaren parte] 

Erakusketa formatua testuinguru jakin bati egokitzeko asmoz, Oreretako Niesseneko merkatua izan zen izpide. Landa eremutik azken hamarkadetan orokorki urbanizatutako eremuan, baserri eta merkatuaren arteko harremantze ariketa gauzatu da; erregistratutako testigantzetan aipatzen da Oiartzungo hainbat baserrietatik egunero joaten zela Oreretako Merkatu Zaharrera esnea eta barazkiak saltzera. Ahotsen helarazpena haintzat hartuta, irudizko hainbat dokumentuekin batera, hitz eta irudi mailako superposizio, nahasketa eta erlazioak bilatu dira.

Globalizazioan murgildurik, merkataritza zentro garaikide batean geratzen den landa-eremuaren "azken" zantzutzat, egindako gerturapenaren papera bertara eraman da, ikusle -kontsumitzaileari- lekuko iragan eta aldaketekin topo egiteko aukera eskeiniz.

l

“Nik uste dut gure inguruan zeuden baserritan, gehienak ganaduan inguruan iten zuten lana, eta, zittuzten ganadu guztiyak ere ba ganaduantzako etekiña ateratzeko: belarra ta belarrondoa, ta erremolatxa… behiantzat janariya iteko, ta baratzan mutur bat ba etxeko kontsumorako. / Hiru baserriko esniak eramaten genitttun goizero Errenterira; hoi denak hartu in ber tzin, geo banatu… geo saldu… gelditzen zena etxera bueltatu… garai haitan esnia erruz saltzen zan kalean. Kale kantoi baten jarri eta bertan, esnia saltzea, berdin zun berua bazen… hotza bazen… / Horrez gain berdurakin ere ibiltzen tzen, haxitegiak egin eta landariak saldu. Berdura iten zan eta ama joaten zan goizero plazara, berdura saltzea. / Gu goizero goizeko bostetan joaten giñan, zaldiya ta karrua hartu, kargatu, ta berdura saltzea, 6:00-tako meza ondoren, Killikupea. / Nik oso gogoan dut aita haziak botatzen, oso politta izaten zan… Gero pixka bat nahasten tzun, geo zarabandakin zanpatu… / Makinakin lurra garbitzen, porruak garbitzen, tomatiak jartzen… ta geo anai zaharrenak atxurrakin tapatzen, inbernaderuak irekitzen, ixten… sentsazio guztiak baratzaki erlazionatuak. / Hor attak beti esaten tzun, gerra ondoren, beak, eskakizun handiya zegola Errenteriyan, horregatik utzi zittula behiak ta joan zen berdiña itea. Garai hortan gehien-gehiena berdura iten tzun, nik goatzen dittut saskikak, letxugaz bete betiak, azenayua… kajakak eramaten genittun azokara / (…)”

© 2019. Onintza Etxebeste Liras  /